Posts Rss 2.0 
نگارههای ایران باستان
انگیزهی این یادداشت جدا از فیلم سیصد و بحثهای حاشیهایِ آن، این طنز نوشتهی اکساویچه هم هست.
اینجانب در حوضهی علوم انسانی همانقدر اطلاعات دارم که یک آمیب تک سلولی ممکن است داشته باشد! اطلاعات تاریخیام هم محدود است به کتابهای درسی دوران خودم و حتی کمتر از آن! اما تا وقتی اظهار نظر مفت است ما هم نطق خودمان را ایراد میکنیم! فکر میکنم این توضیحات لازم بود.
اغراق نیست ولی هر ایرانیای که ویرانههای هخامنشیان را در استان فارس از نزدیک ندیده باشد، حداقل چندتا تصویر از آنها دیده، پس موضوع بحث را همه میشناسیم. حالا شاید عدهی کثیری هم این سوال به ذهنشان آمده باشد که پس چرا هیچ اثری از زنان این امپراطوری در آنچه ما میبینیم نیست؟ این موضوع مدتها برای من سوال بود تا اینکه در دوران دبیرستان اولین و آخرین جوابم را که قانع کننده هم نبود در کتابی با عنوان “از زبان داریوش” نوشتهی خانم پروفسور هاید ماری کخ گرفتم. این کتاب یک فصل کامل تحت عنوان “زن در شاهنشاهی هخامنشی” دارد که تمام آثار بدست آمده که مرتبط با زنان هستند را مورد بررسی قرار داده.
از جایگاه و نقش زنان در جامعهی آنروز که بگذریم، جالبترین موضوع برای من همین اندک نگارههای به جا مانده از زنان است. واقعا اگر بخواهیم بدانیم زنان آن دوران چه ظاهری داشتهاند و یا تصویر یک زن کامل و مطلوب (از نظر ظاهری) به چه صورت بودهاست منابع بسیار کمی داریم. این مسئله قبل از هر چیز میتواند بیان گر این باشد که از همان زمان (خیلی پیشتر از اسلام) ایرانیها علاقهمند نگاه داشتن زنان در پستوها بودهاند و دوست نداشتهند این داراییشان(!) را به نمایش بگذارند (حجاب؟!) اما همان اشیاء کم تعداد بدست آمده هم مانند مجسمه های غول پیکر مردان آن شاهنشاهی نبودهاند بلکه محدود میشوند به تعدادی مهر و مجسمهی زینتی کوچک که آنها هم متعلق به خود زنان بودهاند. یعنی مثلا زن شاهزادهای که برای خودش شخص محترم و بزرگی بوده مهری داشته که نقشهای این مهرها را تصاویر زنان شکل میدادهاند.
برای روشنتر شدن قضیه چندتای دیگر از این مهرها که تصاویرشان در کتاب مذکور آمده است را در زیر میبینیم.
برای اطلاعات بیشتر در مورد این مهرها، مکان کشفشان و محل نگهداریشان به متن کامل فصل شش کتاب روی این سایت مراجعه کنید.
خب، حتما شما هم متوجه شدید که زیباییشناختی ایرانی در طول قرنها تغییر نکرده و همان است که مطلوب مردان عالم است! یک سری برجستگیها که وقتی در به تصویر کشیدنشان اغراقی صورت میگیرد مفهومش آن است که لابد وجودشان خیلی لازم است و مهمترین نشانهی زنانگی به شمار میآیند. اما حالا مقایسه کنید این تصاویر را با مجسمههای باقی مانده از یونان و روم آن دوران. آناتومی بدن الهههای آنها را ببنید. مثلا ونوس الههی عشق(+) یا دایانا الههی شکار. البته زیبایی به زعم خیلیها امری سلیقهای است. اما حداقل از نظر من آنچه آنها نشان دادهند به کمال بدن آدمی نزدیکتر است. چیزی که حتی در قرن حاضر هم پسندیده است و خیلیها برای رسیدن به آن تلاش می کنند. شاید هم فقط یک تفاوت نژادی باشد و چارهی دیگری ندارد!
یکی از ایرادهایی که به فیلم سیصد می گیرند این است که چرا این قدر یونانیها را خوشتراش و خوش استیل تصویر کردهند ولی ایرانیها را نه (البته من فیلم را ندیدهام، علاقهای به دیدنش ندارم). راستش فکر میکنم اگر قرار بود کاراکترها را من بسازم هم با معیار قرار دادن تصاویر بجا مانده چارهای جز اینکه اسپارتیها را خوش هیکل نشان دهم نداشتم! همیشه هم این آناتومی مجسمههای آنها برایم سوال بوده و اینکه چرا آنها همیشه عریان هستند تا عضلههای کاملشان نمایش داده شود ولی مجسمههای غول پیکر شاهان و سربازان ایرانی در لباسهای فاخری که اندام را میپوشاند تصویر شده؟ یک جایی در همین وبلاگها خواندم اندام نداشتن مجسمههای شرقی برای این است که اصل روح بوده و قرار نیست جسم مجسمه توجه بیننده را از روح بگیرد و به خود معطوف کند! تقریبا یک همچین توضیحی بود، دقیقش را به خاطر ندارم!
مجسمهی برنزی بالا مربوط به یک مرد پارسی است، خودتان درموردش قضاوت کنید. کمی شبیه به سپاه خشایارشاه در فیلم سیصد نیست؟ البته این نوشته به این معنا نیست که من با فیلم سیصد موافقم و با اعتراض مخالف. اتفاقا با کاری که لگوفیش شروع کرد شدیدا موافقم. بهترین شیوهای بود که برای اعتراض میشد پیش گرفت، هر چند شاید فیلم ارزش اعتراض کردن را نداشته باشد اما بهانهای شد برای گردآوری اطلاعات و آثار جالب در یک سایت که کاریست بس ارزشمند.
نام کاربری: mandana آدرس وبلاگ: http://wp.doxdo.net/mandana
ایمیل: captain.blue@yahoo.com شناسه یاهو:
۱۳ نظر :: شما نظرتان را بفرمائید
1. روزهای بی خاطره
| فروردین ۲۷م, ۱۳۸۶ ساعت ۱۱:۰۳ ب.ظ
جالب بود!
2. Ahvaz Street Boy
| فروردین ۲۷م, ۱۳۸۶ ساعت ۱۱:۰۴ ب.ظ
شگفتا و شگفتا و شگفتا از شما !
جدی جدی توی تخت جمشید شما زن ندیدی ؟ یک دونه هنوز اونحا هست که از …ها جون سالم به در برده
ولی در کل نباید از تصاویر اونها (حالا خواه وجود یا عدم وجود) این نتیجه گیری ها رو می کردی، چون خیلی چیزهای مهمتر دیگر هست برای دیدن، برای مثال شاهنامه، یا آثار ادبی دیگه ، یا شهردار بودن زنها در جیرفت (شهر سوحته) به شاهی رسیدن چند زن در زمان ساسانیان ، پیدا شدن اسکلت زنان به همراه ادوات جنگی مثل شمشیر و نیزه، و در آخر تاریخ شفاهی ما (که افسوس که داره می میره) که در اون زن ها قدرتمند هستند.
در مورد تصاویر هم که چه عرض کنم، اون تصویر زن چنگ نواز کاخ بیشاپور رو دیدی ؟ اون رو رومی ها برای ما ساختند و اعراب تلاش کردند که نابودش کنند، چون خوب نا م ح ر م بوده دیگه
این نکته هم شاید جالب باشه که بدونی شاهان هخامنشی زمانی که جنگ می رفتند زن و بچه رو هم با خود می بردند و فقط جانشین اونها در کاخ می مانده ، آن هم برای اینکه اگر شاه مرد این یکی زنده بمونه و باشه که جاش رو بگیره …
در فیلم های هالیوودی مثل چارلیزآنجلز یا فیلمی مثل شاه آرتور می بینیم که زن ها خیلی بزن بهادر تشریف دارند ولی کاملاً با واقعیت در تناقضه … در ایران البته این جوری بوده، افسوس که الان هر اثری از اونها بوده دیگه نیست و قردا صبح هم سد سیوند آبگیری می شه ، افسوس که این هم ایرانی داریم که مرده عمودی هستند و جیک نمی زنند، افسوس
3. Ahvaz Street Boy
| فروردین ۲۷م, ۱۳۸۶ ساعت ۱۱:۰۸ ب.ظ
یک چیزی یادم اومد، همانطور که احتمالاً می دونی، مردم شمال ایران یعنی اون ور البرز ۲۰۰ سال پس از بقیه ایرانی ها از ارتش عرب ها شکست خوردند، یکی از فرماندهان ما در اونجا یک دختری بود که جای پدرش به فرماندهی رسیده بود، من همیشه با دیدن کارتون مولان یاد این فرمانده گمنام قدرتمند می افتم و از خودم می پرسم اگر جوان های ما این خانم رو می شناختند باز هم می رفتند دماغ رو عروسکی کنند؟ نمی دونم، در هر حال یک بار دیگه افسوس
4. پیمان
| فروردین ۲۸م, ۱۳۸۶ ساعت ۷:۰۲ ق.ظ
موضوع خیلی جالب بود ولی فکر کنم با توجه به اینکه خودتون هم اقرار دارید کارشناس این بخش نیستید ،نتیجه گیری کمی نپخته است!،شاید بهتر باشه تحلیلی این چنین سنگین رو بعهده دوستانی بگذاریم که باستانشناسی رو بهتر میشناسند و میتونند اسناد کافی و مکفی فراهم کنند…
5. ماندانا
| فروردین ۲۸م, ۱۳۸۶ ساعت ۱۱:۳۴ ق.ظ
برای Ahvaz Street Boy
میگید «یک دونه هنوز اونجا هست» آیا با یکی مسئله حل میشه؟ البته من هم قبول دارم که ممکنه خیلی بیشتر بوده باشند و در اثر تهاجم و غارت بخصوص بعد از حملهی اعراب نابود شده باشند. حتما میدونید که ایرانیها برای حفظ آثار باستانی از تخریب توسط افراطیون (بلایی که سر مجسمه های بودا و سایر بازماندههای تاریخی افغانستان اومد و میآد) اون ها رو به پیامبران و اسطورههایی که نزد عامه مورد پسند بودهند نسبت میداده ند. مثلا تخت جمشید پیش از شاهنامهی فردوسی به تخت سلیمان معروف بوده و از این قبیل..
اما اگر میخواستم به نوشتهها و شنیدهها (تاریخ شفاهی) استناد کنم میشد این اظهار نظر که در کتاب هم آمده بود:
اگر اظهار نظر نویسندگان پیونانی را باور کنیم٬ مردان ایرانی بسیار حسود بوده اند و همواره زنان شان را پشت بست و کلون نگه می داشته اند. مثلا پلوتارک (تمیستوکلس(۱) ٬ بند۲۶) مینویسد:
« اغلب بربرها٬ مخصوصا ایرانی ها٬ درباره ی زنان شان طبعی بسیار حسود دارند. مردهای ایرانی نه تنها به شدت مواظب اند تا چشم بیگانه ای بر زنان شان نیفتد٬ بل درباره ی زنان خریداری شده و برده ی خود نیز سخت پای بند حراست اند. زن ها در خانه ها پشت بست و کلون زندگی می کنند و به هنگام سفر در حصار چادر ارابه قرار دارند.»
البته به هر مورخی نمیشه اعتماد کرد و اسناد بدست آمده در تخت جمشید هم نشون میدن که این اظهار نظر عین حقیقت نیست. ولی من هم در نوشتهم تاکید کردم که کاری به نقش و جایگاه زنان در جامعه ندارم و بیشتر نحوه ی به تصویر کشیده شدن اون ها برام مهمه و اونچه که دیدهام.
6. ماندانا
| فروردین ۲۸م, ۱۳۸۶ ساعت ۱۱:۴۴ ق.ظ
برای پیمان:
من اصلا قصد نتیجه گیری نداشتم تنها چیزی که بیان کردهم ذهنیتی بود که از کودکی با من بود و جواب قانع کننده ای براش نگرفته بودم. باز هم تاکید میکنم که بیشتر نظر من روی تصویریه که از زن اراپه شده و حتی از مردان آن دوران. چون تنها چیزیه که با استناد به اون میشه تصور کرد که آن دوران چه میپوشیدهند و چه ظاهری داشتهند و خودمانیش اینکه مد چه بوده. انسانها و بخصوص باستانیان سعی میکنند با هنر اونچیزی رو که مطلوبشون هست به تصویر بکشند و من تاکیدم روی تفاوت مطلوب ایرانیان با همعصران یونانی و رومی خودشون بود.
7. پیمان
| فروردین ۲۸م, ۱۳۸۶ ساعت ۵:۳۶ ب.ظ
دوست عزیز!چند دلیل خوب براتون پیدا کردم که به دردتون خواهد خورد و حرف بدخواهان یونانی رو دور خواهید انداخت ، یک تازه فارغ التحصیل باستانشناسی رو انداختم دنبال جواب همین پرسشها، یک مقداری از جوابها مربوط به عناصر اسطوره های یونانی میشه و کمی هم مربوط به دوران مختلف تاریخی ایران و یونانه،به محض اینکه کامل شد پست می کنم
8. mehdi
| فروردین ۲۸م, ۱۳۸۶ ساعت ۹:۰۰ ب.ظ
بحث بسیار جالبی بود. شاید بتوانیم برای موضوع ماه اردیبهشت با یک موضوع جنجالی بسطش بدیم.
ممنون از مطالب و فعالیتهای خوبتان… موفق باشین
9. doxdo.net وبلاگ دو&hellip | اردیبهشت ۱م, ۱۳۸۶ ساعت ۱۰:۳۸ ق.ظ
[…] در مقاله دوست عزیز ماندانا خانم،به چند حقیقت غیر مرتبط اشاره شد که جمع آنها به نتیجه گیری ناثوابی از گذشته ایران و ایجاد توهمی در مورد جایگاه زن ایرانی منجر خواهد شد،دلایل ذیل از میان نظرات و آراء باستانشناسان و سایتهای معتبری که لینک داده شدند فراهم آمده است و نشان میدهد که زن ایرانی دوران باستان در پستو پنهان نبوده است! (حداقل در دوره ای که عرض می کنم) و اینکه چه روندی از حکومتها در طی تاریخ ۵۰۰۰ سال گذشته و با چه نگرشهای جنسیتی در ایران و جهان حکومت داشته اند و هنر مجسمه سازی و پیکره تراشی دارای چه مشخصاتی در ایران و یونان باستان بوده است… […]
10. افشین
| خرداد ۵م, ۱۳۸۶ ساعت ۲:۰۲ ب.ظ
دوست عزیز مطلبت خیلی خوب بود .من می خواستم کتاب مورد بحث را دانلود کنم ولی فیلتر شده بود.امکانش هست که برایم ایمیل کنی؟
11. اردوان
| مهر ۲۴م, ۱۳۸۶ ساعت ۱۰:۴۰ ب.ظ
دوستان عزیز
حتما” از بلایی که بر سر مجسمه رویش آمده آگاه هستید.خواهشم می کنم مطلبی را که در این مورد در وبلاگ خود نوشته ام بخوانید و به سایر دوستان نیز توصیه کنید این مطلب را بخوانند و کامنتی بر آن بنویسند.
متشکرم
http://blowup.blogfa.com/post-21.aspx
12. Ahvaz Steet Boy
| اسفند ۲۰م, ۱۳۸۶ ساعت ۱۰:۳۵ ب.ظ
ماندانا جان این را ببین :
http://opinionated.blogfa.com/post-11.aspx
و این را :
http://project-persia.org/node/11
13. میثم
| اردیبهشت ۱۷م, ۱۳۸۷ ساعت ۱۰:۳۸ ب.ظ
من کل تخت جمشید رو با کامپیوتر بازسازی کردم
http://www.3dparse.com
و همچنین خیلی جاهای تاریخی دیگه رو
http://www.sunrisefilmco.com/sevenidx.html
همشون هم با نظر باستانشناسان معتبر دنیا
طی ۸ سال ….. در ۳ پروژه عظیم بازسازی تاریخی ایرانی …..
حالا چرا اینارو گفتم… برای اینکه در تخت جمشید هیچ تصویر زنی وجود نداره… اونی که شما میگین یک خواجه درباره…
این رو من نمیگم
اینا میگن:
کرفتر
ریچارد فرای
شاپور شهبازی
ماری کخ
……
و خیلی باستانشناسان دیگه که الان یادم نیست
(از چندتاشون خودم پرسیدم!)
دقت کنید: در تخت جمشید تصویر هیچ زنی وجود نداره !!
(البته متاسفانه)
تقریبا در دوره اشکانی و ساسانی هم همینطوره
اظهار نظر:
تگهای اچتمل مجاز:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>
لینک ارسال دنبالک | خروجی اراساس برای کامنتهای این مطلب